Skip to main content

Βιβλίο Σεβ.’. Αδ.’. Α.Χ.Ριζόπουλου

Βιβλίο Σεβ.'. Αδ.'. Α.Χ.Ριζόπουλου

Εισαγωγή του βιβλίου «150 χρόνια Αστήρ της Ανατολής»

από τον Ανδρέα Χρ. Ριζόπουλο.

Ζάκυνθος 2012

 

Τα Ιόνια είναι αναμφίβολα η κοιτίδα του ελλαδικού Τεκτονισμού. Η περιοχή είχε την τύχη να μην βρεθεί υπό τον Οθωμανικό ζυγό και ταυτόχρονα η κατοχή της από ευρωπαϊκές δυνάμεις, με μόνη εξαίρεση την περίοδο της ρωσικής κατοχής, συνέδεσε τα νησιά με τα συμβαίνοντα στην Κεντρική Ευρώπη τη σημαντική περίοδο του διαφωτισμού. Έτσι ήταν φυσικό να μεταλαμπαδευτεί και στα Ιόνια ο Τεκτονισμός σχετικά σύντομα μετά την εμφάνισή του στην Ηπειρωτική Ευρώπη. Όταν δε στις αρχές του19ου αιώνα συστάθηκε το ελεύθερο ελληνικό κράτος ήταν εύλογο ότι η πρωτοβουλία για την εγκαθίδρυση του Τεκτονισμού θα προερχόταν από τέκτονες οι οποίοι είτε είχαν δει το τεκτονικό φως στα Ιόνια, είτε κατάγονταν από τα Ιόνια και είχαν γνωρίσει τον Τεκτονισμό κατά τη διάρκεια των σπουδών τους, ή της εργασίας τους, στη Γαλλία ή την Ιταλία.

Είναι λοιπόν αυτονόητο ότι όποιος επιθυμεί να ασχοληθεί με την ιστορία του ελληνικού Τεκτονισμού, έστω και περιστασιακά, είναι υποχρεωμένος να κάνει αναφορά στην πορεία του θεσμού στα Ιόνια. Έτσι έχουν δημοσιευθεί δεκάδες εργασίες και έχουν ανακοινωθεί σε στοές εκατοντάδες ομιλίες οι οποίες παρουσιάζουν σχετικές πληροφορίες.

Δυστυχώς σχεδόν όλες οι εργασίες πάσχουν ιστορικά για διάφορους λόγους. Ο βασικότερος οφείλεται στην έλλειψη αξιόπιστων ιστορικών αρχείων. Τα περισσότερα αρχεία του τέλους του 18ου αιώνα και των αρχών του 19ου έχουν χαθεί είτε λόγω των αναστατώσεων στην περιοχή από τις διάφορες κατοχές, τη διάθεση προστασίας των μυστικών και των εξελίξεων μετά την έναρξη της Επανάστασης. Πολλά αρχεία χάθηκαν επίσης από φυσικές καταστροφές, όπως η σεισμοπυρκαγιά της Ζακύνθου μετά τους σεισμούς του 1953. Δεύτερος λόγος είναι ότι και από τα σωζόμενα αρχεία και τεκμήρια πολλά παραμένουν ανεκμετάλλευτα γιατί αφενός είναι γραμμένα σε ιδιωματικά ιταλικά και γαλλικά της εποχής που απαιτούν ειδικές γνώσεις εκ μέρους των ερευνητών και αφετέρου ως χειρόγραφα είναι δυσανάγνωστα. Τέλος φαίνεται ότι υπάρχει διάχυτη μια ερευνητική ραθυμία ενισχυμένη από υπερβολική εμπιστοσύνη στα κείμενα

προηγούμενων ερευνητών. Έτσι είναι συνηθέστατο φαινόμενο η αναπαραγωγή διαφόρων κειμένων διαιωνίζοντας αναπόδεικτες, εξόφθαλμα ανακριβείς πληροφορίες αγνοώντας μεταγενέστερες τροποποιητικές πληροφορίες. Εδώ θα πρέπει να επισημανθεί ότι ακόμα και αυθεντικά κείμενα μιας περιόδου δεν πρέπει να γίνονται άκριτα και αδιασταύρωτα δεκτά ως πηγές. Για παράδειγμα συναντάμε πολλά κείμενα των αρχών του 19ου αιώνα όπου ονόματα εμφανίζονται με διαφορετική ορθογραφία ώστε να γεννάται αμφιβολία σε ποιο ή ποια άτομα αναφέρονται, ή και περιπτώσεις όπου το ίδιο γεγονός, ή όνομα, παρουσιάζεται διαφορετικά, ακόμα και από το ίδιο άτομο, σε διάφορες χρονικές στιγμές.

Στην περίπτωση της ιστορίας του Τεκτονισμού στα Ιόνια διαθέτουμε, ευτυχώς, αρκετά διασωθέντα πρωτότυπα έγγραφα στα γαλλικά και αγγλικά αρχεία και ελάχιστα στα ιταλικά αρχεία. Το παρόν κείμενο βασίζεται κυρίως σε πρωτότυπα έγγραφα τα οποία εντόπισα στα γαλλικά και αγγλικά αρχεία και σε κριτική μελέτη όλων σχεδόν των προηγούμενων εργασιών που έχουν δημοσιευθεί στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες.

Ταυτόχρονα για πρώτη φορά η Στοά Αστήρ της Ανατολής Νο. 880, υπό την αιγίδα της Ηνωμένης Μεγάλης Στοάς της Αγγλίας, αποφάσισε την παροχή πρόσβασης στα αρχεία των οποίων είναι θεματοφύλακας.

Η πρόσβαση ξεκίνησε με μια καταγραφή και κριτική παρουσίαση των Διπλωμάτων τα οποία απαρτίζουν την ιστορική συλλογή της Στοάς. Σε δεύτερη φάση άνοιξαν τα αρχεία των Στοών που προηγήθηκαν του Αστέρα. Αυτό είναι ένα ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο γιατί οι Στοές που προηγήθηκαν δεν αποτελούν ασύνδετες ενότητες αλλά ουσιαστικό μέρος του γενεαλογικού δένδρου του Αστέρα.

Μια μόνο φράση αρκεί για να στηρίξει ακράδαντα την άποψη αυτή: Από την ίδρυση της πρώτης στοάς στη Ζάκυνθο ως την ίδρυση του Αστέρα, εβδομήντα περίπου χρόνια μετά, διαπιστώνουμε ότι υπάρχει μια συνέχεια ονομάτων. Κάθε νέο βήμα στηριζόταν από τα μέλη του προηγούμενου βήματος.

Είναι ιδιαίτερα τιμητικό και συγκινητικό για μένα το γεγονός ότι μου δόθηκε η ευκαιρία να είμαι μεταξύ των ερευνητών αυτού του πολύτιμου αρχείου της Στοάς και να συμμετέχω σε αυτή την ιστορική και σημαντική έκδοση. Χωρίς επιφύλαξη πρόκειται για τη σημαντικότερη έκδοση της ελληνικής τεκτονικής βιβλιογραφίας.

 

Leave a Reply